KMA BANDUNG
Vilan van de Loo
28 mei 2025 | 19.00 uur
Op 7 mei 1940 ontving de Koninklijke Militaire Academie (KMA) een kort en dreigend telegram. Twee woorden slechts: ‘Verloven intrekken’. Hiermee begon de oorlogstijd voor de KMA. Na de sluiting in juli 1940 door de nazi’s herrees de KMA in Nederlands-Indië, in Bandoeng. De opening veroorzaakte een uitbarsting van nationale gevoelens. Nederland hield stand, dankzij de kolonie. Een nieuwe energie, een andere toekomst, in het besef dat ook in Indië de oorlog kon komen, en wat dan?
De KMA te Breda leverde al tientallen jaren officieren aan het Koninklijk Nederlands-Indische Leger (KNIL). Door de bezetting stokte dat, terwijl gezien de internationale oorlogsdreiging, er juist meer dan ooit behoefte was aan goed onderlegde leiding. Het leek een kwestie van tijd te zijn voordat Japan de handen uitstrekte naar de kolonie. Dan moest daar een paraat leger staan, met meer dan uitstekende officieren. De nood was dus hoog, en de oplossingen ervoor gering. Dat kwam ook omdat de KMA in Nederland zichzelf altijd als het enige belangrijke instituut had beschouwd, waardoor plannen voor officiersopleidingen in Indië afketsten of nooit in de praktijk gebracht werden. Lag het antwoord dan in het vergroten van een Indonesisch kader? De gedachte om Indonesiërs toe te laten tot een hoge militaire opleiding, riep in koloniale kringen meestal weerstand op. Mede hierdoor was hun aantal in de leiding van het KNIL klein gebleven. Toch leek juist in deze bevolkingsgroep het grootste potentieel te zitten. Want, zo was de opportunistische gedachte, juist zij zouden hun geboorteland willen verdedigen tegen de Japanse agressor.
Zo kwam het, dat na de sluiting van de KMA in Breda overzee een bureaucratisch wonder plaats vond. Spoedoverleg tussen gouverneur-generaal Tjarda van Starkenborgh Stachouwer, minister van Koloniën Ch. J.I.M. Welter en legercommandant G.J. Berenschot leidde tot een snelle beslissing. Al in oktober 1940 opende de KMA Bandoeng de deuren. De nieuwe beroepsopleiding van officieren voor het KNIL was een feit.